Pakistan Afghanistan conflict: ਖੁੱਲੀ ਜੰਗ ਦੇ ਐਲਾਨ ਪਿੱਛੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ ?
Pakistan Afghanistan conflict: ਦੁਰੰਦ ਲਾਈਨ ਤੇ ਟਕਰਾਅ |
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ “ਖੁੱਲੀ ਜੰਗ” ਵਾਲਾ ਬਿਆਨ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ Pakistan Afghanistan conflict ਨੇ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਾਲਾਤ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਦੁਰੰਦ ਲਾਈਨ – ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਜੜ੍ਹ
1893 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ ਹਕੂਮਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਸਰਹੱਦ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸਨੂੰ ਦੁਰੰਦ ਲਾਈਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇਸ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਮੰਨ ਲਿਆ।
ਪਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਇਸ ਮਸਲੇ ‘ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
ਇਹ ਸਰਹੱਦ ਪਸ਼ਤੂਨ ਕੌਮ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ — ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ।
ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਅਕਸਰ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਅਤੇ ਝੜਪਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
TTP ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਮਸਲਾ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਤਹਰੀਕ-ਏ-ਤਾਲਿਬਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (TTP) ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਹਮਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲੀਆ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਸਾਈਡ ਹਮਲੇ ਵਧੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਨੇ ਅਫਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾਇਆ।
ਤਾਲਿਬਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵਰਤਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ।
ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਬੁਲ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ — ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ – ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ?
ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨੀ, ਮੁਗਲ ਕਾਲ, ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਹਮਲੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੁਲਤਾਨ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ, ਜਮਰੌਦ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਰਗੇ ਇਲਾਕੇ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਹੇਠ ਆਏ।
ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਚੱਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ Pakistan Afghanistan conflict ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੰਗਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ:
- ਸਰਹੱਦੀ ਨਿਯੰਤਰਣ
- ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ
- ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ
- ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਣਭਰੋਸਾ
ਹੈ।
ਕੀ ਅੱਗੇ ਜੰਗ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਫੌਜੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਈਆਂ ਤਾਂ ਸਰਹੱਦੀ ਟਕਰਾਅ ਵੱਡੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਰਾਨ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਮਧਸਥਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਤੀਜਾ
Pakistan Afghanistan conflict ਦੀ ਜੜ੍ਹ:
✔ ਦੁਰੰਦ ਲਾਈਨ ਦਾ ਵਿਵਾਦ
✔ TTP ਹਮਲੇ
✔ ਪਸ਼ਤੂਨ ਮਸਲਾ
✔ ਸਰਹੱਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ
ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੋਚ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤਾਜ਼ਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਭੜਕੀ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੁਹਾਡੇ original narrative style ਵਿੱਚ ਵੀ convert ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ — ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਦੇ ਹੋ ਉਸੇ ਟੋਨ ਵਿੱਚ।
