ਟ੍ਰੰਪ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਰਦੋਆਨ ‘ਤੇ ਨਵਾਂ ਭਰੋਸਾ ਜਤਾਇਆ, ਗਾਜ਼ਾ ‘ਚ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾ

ਟਰੰਪ ਨੇ ਗਾਜ਼ਾ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਈ ਤੁਰਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਰਦੋਆਨ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਤੁਰਕੀ ਹੁਣ ਗਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ‘ਚ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸ਼ਰਮ ਅਲ-ਸ਼ੇਖ ‘ਚ ਗਾਜ਼ਾ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੌਰਾਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੇਸਪ ਤੈਅਿਪ ਐਰਦੋਆਨ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਰਦੋਆਨ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਗਾਜ਼ਾ ‘ਚ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਿਆਉਣ ‘ਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

ਗਾਜ਼ਾ ਜੰਗਬੰਦੀ : ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਮੇਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਦੋਸਤ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਧੀਆ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਆਏ ਇਹ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ‘ਚੋਂ ਇਕ ਹੈ — ਕਠੋਰ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਹੈ।”

ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਐਰਦੋਆਨ ਨੇ ਗਾਜ਼ਾ ‘ਚ ਇਸਰਾਈਲੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਮਾਸ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯਤਨਾਂ ‘ਚ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਆਏ ਸਨ।

ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਇੱਕ ਪੂਰਵ ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਐਰਦੋਆਨ ਮੁੜ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ‘ਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਏ? “ਜਦੋਂ ਟਰੰਪ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ‘ਚ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬਿਠਾਇਆ — ਉਥੇ ਹੀ ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਕਿ ‘ਇਹ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਹਮਾਸ ਨੂੰ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।’”

ਗਾਜ਼ਾ ਜੰਗਬੰਦੀ : ਟਰੰਪ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਨਾਲ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਅੰਕਾਰਾ ਵਿਚਕਾਰ ਨਵੇਂ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਰਕੀ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਐਰਦੋਆਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜਹਾਜ਼ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਤਦ ਤਕ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰਿਆ ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਇਸਰਾਈਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।

ਤੁਰਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਸਿਨਾਨ ਸਿਦਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਐਰਦੋਆਨ ਦੀ ਆਮ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਾਲ ਸੀ। “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਉਤਰਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਛਵੀ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਸਾਰ ‘ਚ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀ।”

ਸਿਦਦੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਐਰਦੋਆਨ ਨੇ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ‘ਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਹਮਾਸ ਨੂੰ ਆਤੰਕੀ ਸੰਗਠਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਿਆਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ‘ਚ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤੇ।

ਗਾਜ਼ਾ ਜੰਗਬੰਦੀ : ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਰਦੋਆਨ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਸ਼ਾਵਾਂ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ। “ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਰਕੀ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਗਾਜ਼ਾ ਦੀ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ, ਤੁਰਕੀ ਫੌਜ ਹਿੱਸਾ ਲਵੇ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਪਲੈਸਟਾਈਨ ਦਾ ਗਾਰੰਟਰ ਬਣੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਰਕੀ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦੋਹਾਂ ਤਾਕਤਾਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ।”

ਸਿਦਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਗਾਜ਼ਾ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਨੂੰ ਰੂਸ ਤੋਂ ਊਰਜਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਖਤਮ ਕਰਨ, S-400 ਮਿਸ਼ਾਇਲ ਮੁੱਦਾ ਸੁਲਝਾਉਣ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ਾ ਵਿਚ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਰਚਨਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਐਵਨਰ ਗੋਲੋਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਇਰਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਕਤਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਤਰ ਪੈਸਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਰਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ।”

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੇਤੂ ਸਉਦੀ ਅਰਬ ਜਾਂ UAE ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਕਤਰ ਹਨ।”

ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਰਹੇਗੀ ਕਿ ਉਹ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੋਲੋਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇਕਰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਆਪਣੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਗਲਫ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਮਰੀਕੀ ਗਠਜੋੜ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।”

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਐਰਦੋਆਨ ਨੇ ਗਾਜ਼ਾ ਜੰਗਬੰਦੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਰਸਾ ਕੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੁਬਾਰਾ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਵੇਖਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਤੁਰਕੀ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਣੇਗਾ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਇਸਨੂੰ ਕਾਬੂ ‘ਚ ਰੱਖਣਗੇ।

Check here latest News: Click here

Get Latest News on Facebook, Instagram and YouTube: