ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਬੈਨ, ਪਰ ਕਈ ਟੀਨਏਜਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਕਦਮ ਅੱਗੇ !

Australia ਦਾ Social Ban ਫੇਲ? ਬੱਚੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਚ ਨਿਕਲੇ !

ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਨਵਾਂ Social Ban ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਇਸਾਬੈਲ ਨੂੰ Snapchat ਤੋਂ ਨੋਟਿਫਿਕੇਸ਼ਨ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਛੱਡਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਸਾਬਤ ਨਾ ਕਰੇ ਕਿ ਉਹ 16 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।

ਪਰ ਇਸਾਬੈਲ ਨੇ ਕੇਵਲ ਪੰਜ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ Social Ban ਨੂੰ ਠੱਗ ਦਿੱਤਾ—ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਕੈਮਰੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀ ਅਤੇ Snapchat ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ “verified” ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ, ਕੁਝ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਤਾਂ Beyoncé ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨਾਲ ਵੀ verification ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।

ਇਸਾਬੈਲ ਦੀ ਮਾਂ ਮਿਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ Social Ban ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ TikTok ਅਤੇ Snapchat ਵਰਗੀਆਂ ਐਪਾਂ ਸਖਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੋਕ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

ਪਰ ਹੁਣ ਮਾਹਿਰਾਂ, ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ—ਜਿਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ‘ਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ—ਸ਼ਾਇਦ ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਕਈ ਤਕਨੀਕੀ ਖਾਮੀਆਂ, ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਜਟਿਲ ਉਮਰ-ਪੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ loopholes ਦਾ ਵਰਤਾਵ ਇਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

Social Ban ਦੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਕਿੰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ?

ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 16 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣ ਲਈ “reasonable steps” ਲੈਣ। ਪਰ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਇਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਗਰ ਨਹੀਂ।

ਉਮਰ ਚੈਕ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ:

• ID ਅਪਲੋਡ
• AI age estimation
• Behavioural inference

ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਤਰੀਕਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਨਹੀਂ। AI ਚਿਹਰਾ ਸਕੈਨ 2–3 ਸਾਲ ਉਪਰ-ਨੀਚੇ ਗਲਤ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਇਹ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ-ਸੀਮਾ ਲਈ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਹੈ।

ਉੱਥੇ ਹੀ VPN ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਈਮੇਲ, ਨਕਲੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਐਪਾਂ ਨੇ Social Ban ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਮਾਪਿਆਂ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ

ਕਈ ਮਾਪੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਆਨਲਾਈਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ Social Ban ਸ਼ਾਇਦ ਮੂਲ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਪਰ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਨੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪਹਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ, ਅਣਨਿਗਰਾਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਦੀਆਂ ਗੋਦਾਂ ‘ਚ ਧੱਕ ਸਕਦੀ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕੋਈ ਮਿਆਰ ਨਹੀਂ।

ਕੀ Social Ban ਸੱਚਮੁੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ?

ਦੋ ਟੀਨਏਜਰਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾਇਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਿਰਾਂ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਨੇ ਵੀ ਡਰ ਜਤਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਬੈਨ ਲਗਾਉਣਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ।

ਕਈਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ:

• harmful content ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ
• algorithms ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟਾਉਣਾ
• ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ digital literacy ਸਿਖਾਉਣਾ
  ਇਹ ਸਭ Social Ban ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ…

ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ਪਰ ਬੱਚੇ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਾਬੈਲ—ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ Social Ban ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।

“ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਬੈਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ,” ਇਸਾਬੈਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਐਪ ਲੱਭ ਲਾਂਗੀ।”